RSS

Archiwa tagu: wojna secesyjna

Głębokie Południe – Paul Theroux

Południe nadal cierpi, bo wielkie jego połacie nadal są biedne. Atmosfera klęski, jaką wyczuwałem na jarmarkach broni, działa jak przypomnienie o wojnie secesyjnej, o stratach, zabitych, o niepotrzebnie spalonych miastach, kapitulacji. No i do tego świadomość lub raczej złudzenie, że ta wojna położyła kres złotemu wiekowi – czasom niewolnictwa, ale i dostatniego życia w posiadłościach ziemskich – i że wyssawszy wigor Południa, które nie potrafiło wybić się na niezależność, obaliła jego porządki, zubożyła je i obróciła w pełną goryczy krainę grobowców, pomników i ruin.

Encyklopedyczna definicja stawia znak równości między „Głębokim Południem” i „Ciemnym Południem”. To określenie nie tylko geograficzne ale i kulturowe a jego historia zdeterminowała teraźniejszość. Obszar południowo – wschodniej „ćwiartki” Stanów Zjednoczonych pokrywa się z terytorium sześciu stanów, które skonfederowały się w 1861 roku.

Alabama, Floryda, Karolina Południowa, Georgia, Luizjana i Missisipi, często rozszerzone o Karolinę Północną i Tennessee to tradycyjnie konserwatywna część Ameryki, w której wciąż żywa jest legenda walki pod sztandarem „Southern Cross”. To także religijny fundamentalizm i miejsce największych napięć rasowych. Tutaj narodził się Ku Klux Klan, ale i Bill Clinton 🙂

Dziennikarz Paul Theroux podróżuje po stanach południowych odkrywając je na nowo. Podróż to niełatwa, bo wymagająca włamania do hermetycznego świata tubylców. Theroux, który wcześniej zwiedził najodleglejsze zakątki świata znajduje w sercu Ameryki obrazki przebijające scenki z afrykańskich i azjatyckich enklaw biedy. Wyłaniające się zza horyzontu osiedla przyczep kryją pokolenia żyjące poniżej minimum socjalnego. W podupadłych miasteczkach  życie tli się podsycane wspomnieniami minionej chwały. Bieda jest tu sprawiedliwa dla wszystkich odcieni skóry, choć odsetek Afroamerykanów zdecydowanie przeważa.

Nastrój Południa jest tam przemożny, a brzemię jego historii odcisnęło się w twarzach ludzi, postawach, ubraniach, domach i chatach, smętku pejzażu. Uzmysłowiwszy sobie wszystko, co było, człowiek zastanawia się, co będzie. Nie sposób podróżować po stanach południowych i nie zadawać sobie pytania, kto odziedziczy tę krainę i jej konflikty.

„Głębokie Południe” zabiera czytelnika w dwie równoległe podróże: w przestrzeni i na kartach literatury. To miejsce, w którym narodziło się wiele dzieł amerykańskiej klasyki. Współczesność nie jest łaskawa dla mistrzów pióra. Dzieła Faulknera. Thomasa Wolfe czy Erskine Caldwell, którymi podniecają się nowojorscy literaci dla tubylców nie mają dziś znaczenia, miejsca opisywane w książkach pokrył kurz i patyna.

Przez całe dorosłe życie czytałem literaturę południową, nie tylko Faulknera i gotyk, lecz również autorów mniej znanych, poetów, dramaturgów, objaśniaczy, apologetów, pamiętnikarzy, ale zaiste niewiele dzieł z całej tej masy przygotowało mnie na to, co zastałem na Południu, a więc na zrezygnowaną klasę niższą, która właściwie jest chłopstwem, na nowo przybyłych oportunistów, przyjezdnych z Północy i cudzoziemców, którzy wykorzystują tradycyjnie gościnną kulturę Południa, na nielicznych potentatów, czarnych i białych, których motywuje istna mania wielkości, na biedę, nie tę malowniczą nędzę z Catfish Row i Tobacco Road, lecz na posępną i najwyraźniej niemożliwą do wykorzenienia biedę z ulicy Brzytwy i zapadłych zakątków Delty. To kraina, w której książki, z wyjątkiem Biblii, nic nie znaczą dla większości ludzi, czemu trudno się dziwić, skoro ci ludzie są pochłonięci najzwyklejszą walką o przetrwanie. Wśród bohaterów literatury południowej nie brakuje dziwolągów i przygłupów, natomiast rzadko spotykamy harujących biedaków.

***

Caldwell stworzył obiegowy obraz Południa jako krainy groteski. Większość jego białych bohaterów wydaje się wyjęta z Dogpatch, rodzinnego miasteczka L’ila Abnera, głównej postaci ukazującego się od 1934 roku satyrycznego komiksu Ala Cappa. Tak samo cudaczne, jeżeli chodzi o bohaterów, Droga tytoniowa i Poletko Pana Boga (1933), a także Azyl Faulknera wyznaczyły stylistykę literatury południowej na temat dzierżawców i połowników, w której królują dziwactwo i tragifarsa.

Przeszłość i nostalgia to dwa słowa – klucze, ale Theroux dostrzega i współczesny koloryt. Wystarczy skręcić z dwupasmowej stanowej, żeby zagłębić się w pełne rdzy ale urokliwe bezdroża, gdzie siedemdziesiąt procent moteli prowadzą hinduscy imigranci o nazwisku Patel.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 10 czerwca 2021 w literatura 2021

 

Tagi: , , , ,

The Beguiled

Wśród grzybów w lesie młoda Amy znajduje prawdziwego starego grzyba, kaprala McBurney (Collin Farrell). Jest wojna secesyjna. Ranny żołnierz w mundurze Północy na tyłach armii Południa może znaczyć tylko jedno – kłopoty. Ranny wojak trafia do azylu spokoju – żeńskiej szkółki z internatem. Prowadzące je panny Martha (Nicole Kidman) i Edwina (Kirsten Dunst)  wykazują się dużą odwagą miłosiernie przygarniając zbiega i lecząc go z poważnej rany.

Kapral McBurney okazuje się człowiekiem o miłej powierzchowności i wielkim zrozumieniu dla każdej z dam. Pensjonarki po kolei ulegają urokowi gościa, który przykuty do szpitalnego łóżka pozostaje na wikcie i opierunku uroczej gromady pań.

Czas mija i czarujący kulawiec wraca do zdrowia i wigoru. A wraz z nim w domu pojawia się cały wachlarz emocji o nowych smakach.

„The Beguiled” z 1971 roku z młodym Clintem Eastwoodem po niemalże półwieczu wciąż pulsuje pasją. Nic dziwnego, że Sophia Coppola sięgnęła po klasykę, raz jeszcze dokonując wiwisekcji ludzkich emocji i erotycznego napięcia pomiędzy młodym, groźnym mężczyzną a kobietami zapiętymi pod szyję konwenansem czasu i odosobnieniem.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 8 listopada 2018 w kino 2018

 

Tagi: , , , ,

Free State of Jones

Fabularyzowana historia legendarnego buntownika w armii Konfederatów.

W trakcie amerykańskiej wojny secesyjnej Newton Knight (1829 -1922) dezerteruje z armii uznając morderczy konflikt bezcelowym, a swój w nim udział zupełnie niepotrzebnym. Renegat ukrywa się w śród bagien Mississippi, za towarzyszy mając innych dezerterów oraz zbiegłych niewolników.

Newt Knight organizuje zbrojny oddział znany jako „Knight Company”. W cyklonie wojny domowej Knight ogłasza kawałek hrabstwa Jones ” wolnym stanem Jones”.

Poprawnie odrobiona fabularna  laurka powraca do najkrwawszego okresu w historii Ameryki i kontrowersyjnego po dziś dzień powstania wśród Konfederatów. Udział Matthew McConaugheya’a i współcześnie politycznie poprawny temat rasizmu przyniosły zamierzony efekt – film ogląda się z przyjemnością i zaciekawieniem. Momentami można jednak odnieść wrażenie, że rzeczonej poprawności jest nieco na wyrost a samej historii brakuje przysłowiowego „pazura”.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 8 listopada 2017 w kino 2017

 

Tagi: , , , ,