RSS

Archiwa tagu: Polska

Król – Szczepan Twardoch

Nazywali go „Kumem”, nigdy panem Kaplicą czy szefem. Ale kumem nie był, bo poza dobrotliwym uśmiechem i sylwetką podtuczonego subiekta nie miał do zaoferowania nic więcej jak tylko ból i kłopoty.

Jego karzącą ręką był znany na całą Warszawę bokser. Jakub Szapiro, zawodnik Makabi Warszawa. Zabójcze prawe sierpowe i łamiące szczęki podbródkowe na ulicy uzupełniał składaną metalową pałką i nieodłącznym rewolwerem.

Wesołą kompanię Kuma uzupełnia milczący Munja, zwalisty i jakby nie do końca rozgarnięty pan Pantaleon. Jest też pan Radziwiłek, który ma posłuch u Kaplicy i wzbudza przerażenie wszystkich pozostałych.

Rano można ich znaleźć w paszteciarni Sobenskiego, na Lesznie. Wieczorem u Ryfki w jej eleganckim burdelu. Wszyscy wokół wiedzą, że cała dzielnica północna od Alei po zawszone podwórka Muranowa należą do Kuma Kaplicy.

9 lipca 1937 to ostatni dzień życia Nauma Bernsztajna. Dłużnikom Kuma nie będzie przebaczone. Zapłacą, choćby swoim ciałem rozrzuconym po podwarszawskich gliniankach. Mojsze Bernsztajn zapamięta ten dzień do końca swojego życia – Jakow Szapiro stojący w drzwiach i ojciec bez słowa wyciągany za brodę z własnego mieszkania.

„Król” wciąga od pierwszego zdania i trudno się od tej powieści oderwać do ostatniej strony. Klimat przedwojennej Warszawy, nieistniejący już świat Tłomackich i Karcelaka, wartka akcja i krwiste postaci. Do tego świetnie prowadzona intryga i szczypta mistyki pod znakiem dryfującego nad Warszawą kaszlota.  Cymesik!

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 31 grudnia 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , , ,

Prowadź swój pług przez kości umarłych – Olga Tokarczuk

W odległej osadzie Kotliny Kłodzkiej jest zaledwie kilka domów. Większość z nich zajmują letnicy, bywający tu gdy słońce stoi wysoko na niebie. Wraz z przymrozkami okolica wyludnia się. Na miejscu pozostają nieliczni: stary dziwak Matoga, autochton „Wielka Stopa” i emerytowana nauczycielka Janina Duszejko.

Wraz z zimą nadchodzą tajemnicze morderstwa, których pierwszą ofiarą jest kłusownik. Śmierć zdaje się wybierać kolejne ofiary nieprzypadkowo.

Pani Duszejko prowadzi prywatne śledztwo a głównym podejrzanym jest mściwa natura.

Thriller nietypowy, bo w formie eko-moralitetu. Mistrzowska forma prozy Olgi Tokarczuk nabiera mocy z każdym rozdziałem. Ględzenie starej wariatki płynnie przechodzi w pewność, że to nie ona, ale świat wokół oszalał. I świat ten jest pełny złych, okrutnych ludzi. Sprawiedliwe w swej niewinności mogą być tylko zwierzęta.

Niełatwy tytuł to cytat z „Zaślubin nieba i piekła” Williama Blake’a. Cytat z sugestywnego rozdziału „Przysłów piekielnych” wyjaśnia niewiele, interpretację pozostawiając czytelnikowi:

Ucz się w czas siewu, w żniwa nauczaj, raduj się zimą.
Tratuj wozem swoim i pługiem swym przeoruj kości umarłych.
Droga nadmiaru wiedzie do pałacu mądrości.
Roztropność jest bogata, brzydka stara panna, do której się Niezdatność zaleca.
Kto pragnie, a nie działa, szerzy zarazę.
Larwa przecięta wybacza pługowi.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 30 grudnia 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , ,

Pan T

„Komunizm jest przeciw zębom. W Polsce nie wytwarza się normalnych szczoteczek, tylko takie, które ranią dziąsła.” peroruje pan T. przechadzając się wśród bazarowych handlarzy. To mała próbka stylu, w jakim prowadzony jest cały film.

Gustownie sfilmowany „Pan T” to opowieść o literacie odstawionym na boczny tor. Pan T nie knuje przeciw systemowi, on ten system całym sobą kontestuje. W każdym geście bohatera – od spoglądania na robotnicze gumofilce za oknem po łyk zupy w SPATIFie – wyraża się miałkość, która nastała w powojennej Polsce. Dukający z kartki Bierut, kremujący rąsie ubek i pani literatka, od której zaczyna się legenda zburzenia pałacu. Każda z pojawiających się na ekranie postaci podkreśla absurd czasów i miejsca. Stojący do nich w kontrze pan T tym bardziej wydaje się kosmitą – ze swoim zblazowanym wyrazem twarzy i w „zachodnich” okularach słonecznych.

„A, widzę nowy szaliczek. Pewnie z Paryża?” zagaja nie bez zawiści romansujący z systemem kolega literat.

„Nie, to z Kriegsmarine” brzmi szybka riposta głównego bohatera.

Film Krzyształowicza miesza gatunki w sposób nieoczywisty. Sceny komediowe jak ta z palącym „zielsko” Bierutem przeplatają się z nostalgicznymi zdjęciami odbudowywanej Warszawy i pełnej absurdu wizji terrorystów w plastikowych maskach. Wciąż powracające „Lalki dla dorosłych” nie ułatwiają odbioru, cisnąc beret widza w daremnym ustaleniu „co autor miał na myśli”.

Gdyby „Pan T” był łatwiejszy w odbiorze, z pewnością stałby się kolejnym filmem, którego teksty cytuje się przez lata.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 30 grudnia 2019 w kino 2019

 

Tagi: , , ,

Mali bogowie. O znieczulicy polskich lekarzy – Paweł Reszka

Lektura, którą powinno się opatrzyć banderolą z ostrzeżeniem: „Pacjencie, nie czytaj jeśli chcesz nadal się leczyć”. Daje do myślenia. Obnaża mit „pana doktora”. Ale wytyka też sporo paskudnych cech nam, pacjentom.

Reportaż Pawła Reszki nie jest li katalogiem patologii, ciągiem historii pastwiących się nad dogorywającą służbą zdrowia. Tej jest oczywiście sporo, ale „Mali Bogowie” to nie szukający sensacji „Botoks” i nie o tanią sensację tu chodzi.

Wśród zapętlających się w węzeł gordyjski problemów i niedoborów służby zdrowia prym wiedzie jedno słowo. Kasa. Od jej braku się zaczyna. Na jej nadmiarze się kończy.

Nie ma pieniędzy na stworzenie systemu, który kształciłby nowe kadry bez głodowych pensji i darmowych wolontariatów. Wieloletnich i często uwłaczających ludziom z pasją i misją.

Nie ma systemu dającego spokojną pracę fachowcom. Bez chałtur w Luxmedach i na 72 godzinnych dyżurach.

Nie ma luksusu łagodnego wchodzenia w obowiązki dla początkujących lekarzy i uczenia się od najlepszych.

Jest za to chory system zdobywania kwalifikacji, wynagradzania i patologiczny niedobór fachowców. Jest kasta zawodowców zgarniających kasę po latach chudych. Jest wreszcie zmęczenie, które znieczula na cierpienie pacjenta, sprowadzając leczenie do fabrycznej wachty przy taśmie z kolejnymi popsutymi ludźmi.

W trakcie zbierania materiałów autor zatrudnił się w szpitalu na najniższym ze stanowisk – jako sanitariusz. Wśród wielu ciężkich tematów ten wątek jest chyba najmocniejszy.

To nie jest kraj dla chorych ludzi.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 19 grudnia 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , , ,

Pokot

Ekranizacja prozy naszej świeżo upieczonej noblistki wiernie podąża za fabułą książki.

Janina Duszejko woli zwierzęta niż ludzi, swoje kontakty ze społeczeństwem ograniczając do kilku osób z sąsiedztwa. A okolica jest wyjątkowa, pełne lasów sudeckie pogranicze.

Choć gęstość zaludnienia jest tu znikoma, trup ściele się nadzwyczaj gęsto. Rezolutna pani Duszejko zaczyna własne śledztwo.

Film Agnieszki Holland czerpie swoją moc z nieprzyjaznego klimatu i tajemniczej głuszy. Czar (nieco) pryska, gdy pojawiają się pierwsze promienie wiosennego słońca a z nimi nieuchronne spłycenie fabuły. Z lynchowskiego „Twin Peaks” film wizualnie przechodzi w polskie Wilkowyje. Od klęski produkcję ratuje książkowy twist Olgi Tokarczuk. Coś, czego szczęśliwie nie udało się zepsuć na etapie produkcji.

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 24 listopada 2019 w kino 2019

 

Tagi: , , ,

Ukryta Gra

Jest październik 1962 roku. Świat staje na krawędzi kolejnej wojny, gdy Związek Radziecki kieruje statki z rakietami atomowymi w kierunku Kuby.

W apogeum zimnej wojny w Warszawie ma odbyć się pełen symboliki mecz szachowy pomiędzy USA i ZSRR. Reprezentatem Ameryki niespodziewanie staje się Joshua Mansky. Pogrążony w alkoholizmie genialny matematyk, profesor akademicki i były szachista jest strzępkiem siebie. W Warszawie szybko orientuje się, że został uwikłany w bezwzględną walkę tajnych służb.

„Ukryta gra” nie miała łatwego startu. W ostatniej chwili Williama Hurta zastąpił Bill Pullman. Aktor okazał się strzałem w dziesiątkę. W całej zresztą międzynarodowej obsadzie nie ma słabych punktów, a flanki wypełniają statyści z obficie słowiańskimi paszczami.

Amerykańskiej gwieździe show ukradli zresztą dwaj Słowianie – Więckiewicz w roli dyrektora PKiN i Aleksiej Serebryakov jako generał major Krutow.

Dzięki udziałowi mistrzów światowej klasy – Allana Starskiego i Pawła Edelmana – debiut Łukasza Kośmickiego stał się filmem na światowym poziomie.

Ostatni film Piotra Woźniaka-Staraka osadzony w sugestywnie przedstawionej Warszawie lat sześćdziesiątych poziomem realizacji i samym prowadzeniem fabuły udowadnia, że w Polsze może powstać film, którego nie będziemy się wstydzić.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 23 listopada 2019 w kino 2019

 

Tagi: , , , , ,

Zabawa, zabawa

Magda, młoda ambitna pracownica korporacji. Dorota – dynamiczna prokurator robiąca karierę w palestrze. Teresa, szanowana lekarka z olbrzymim doświadczeniem.

Co je łączy? Procenty i ta nieznośna lekkość bytu, jaką osiąga się po ich spożyciu.

Jedna woli białe wino, druga szampana, ostatnia zdecydowanie czystą wódkę. Ze swojego picia nie robią ceregieli. Nie piją bo muszą. Nie dramatyzują. Sięgają po kieliszek bez poczucia winy.

Kamera podąża za bohaterkami w dniu, w którym niebo wali się im na głowę.

Ponure studium alkoholizmu. W „Żółtym szaliku” pióra wybitnego praktyka kieliszka Jerzego Pilcha Janusz Gajos sugestywnie zagrał alkoholika „z wyższych sfer”. Kinga Dębska powtarza historię w wydaniu kobiet o poukładanym życiu.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 5 listopada 2019 w kino 2019

 

Tagi: , ,