RSS

Archiwum kategorii: literatura 2019

Ptaszyna – Dezso Kosztolanyi

Koniec dziewiętnastego wieku, prowincjonalne miasteczko Sarszeg. Państwo Vajkay wiodą uporządkowane życie małomiasteczkowej klasy średniej. On, emerytowany urzędnik wciąż kartkuje dwa albumy genealogiczne. Ona dba o dom, czasem szydełkuje. Ich atencja skupia się na jedynej córce. Ptaszyna jest skarbem. Krząta się po domu, gotuje i dba o rodziców. Ptaszyną nazwano ją w młodości gdy pięknie śpiewała. Teraz jest starą panną – brzydką, uwiędłą i nieciekawą.

Podróż do wujostwa ma być dla Ptaszyny chwilą oderwania od smutków codzienności. Ledwie tygodniowa pustka w domu rodzicom zdaje się być wiecznością. Dzieje się jednak coś, co zaburza rodzicielski mir. Pod nieobecność ukrywanej za domowymi firanami starej panny Akacjusz i Antonina wracają do dawno zapomnianego życia pełnego rozrywek i dawno zapomnianych znajomych.

Obyczajowa powieść węgierskiego pisarza pod opisem prowincji C.K. Imperium przemyca uniwersalną satyrę na ludzkie ułomności. Gorzkie relacje w pozornie wzorowej rodzinie ukazane są subtelnie i z humorem.

Reklamy
 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 1 sierpnia 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , ,

Zarządca do spraw śmierci – Johannes Sachslehner

„Archetypiczny nazistowski oprawca i korsarz” – takim mianem określił go Arno J. Mayer, a biograf Hitlera, Joachim C. Fest, mówił o nim „z zawodu morderca”.

Odilo Lotario Globocnik. Urodzony w Trieście uznał się za Austriaka, choć w jego żyłach płynęła krew słoweńsko – węgierska a w szkole posługiwał się językiem włoskim. Wstępując do austriackiego NSDAP i później do SS szybko piął się po szczeblach nazistowskiej kariery.  Jako Gaulaiter Wiednia wsławił się zaciekłym zwalczaniem żydowstwa. Odwołany za finansowe machlojki w 1939 roku Globocnik trafił do Polski.

Heinrich Himmler także rusza na Wschód. Już 17 lipca, po obiedzie z Rosenbergiem, Lammersem i Bräutigamem w „pociągu specjalnym Heinrich”, mianował Globocnika „pełnomocnikiem reichsführera SS do spraw utworzenia baz policji i SS na nowym obszarze wschodnim”.

Bezwzględnością w Lublinie zaimponował Himmlerowi. Po konferencji w Wannsee Otto Globocnik miał pełne ręce roboty.

Akceptując propozycje przedstawione mu przez Krügera i Globocnika, Himmler podejmuje niewątpliwie przełomową decyzję w „kwestii żydowskiej”. Pozostaje pytanie, czy reichsführer SS reasekurował się wcześniej u Hitlera i czy przedstawił mu plany ludobójstwa, czy też może zdecydował sam? Historyk Bogdan Musiał jest zdeklarowanym orędownikiem tezy, że Hitler po referacie Himmlera osobiście rozkazał eksterminację całej ludności żydowskiej w Generalnym Gubernatorstwie.

Mianowany dowodzącym akcją „(Einsatz) Reinhardt” Grupperfurher Globocnik zaczyna zakrojoną na wysoką skalę eksterminację Żydów.  Jego sztab będzie liczyć 453 oficerów i podoficerów SS – 453 osoby, które zorganizują mord prawie dwóch milionów ludzi.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 16 lipca 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , ,

Biała gorączka – James Ellroy

Zabiję ich, kurwa, i to za darmo”. Zadzwonił Mickey Cohen. Jack powiedział, że mam wobec Firmy dług – kilka przysług i zostanie wyrównany. Jak się do mnie odezwie, dostanę zapłatę – czysty interes. Byłem załatwiony. Jack dzwonił: 2 czerwca 1953: stuknąłem producenta prochów w Vegas. 26 marca 1955: zabiłem dwóch czarnuchów, którzy zgwałcili żonę jednego z mafiosów. Wrzesień 1957, pogłoski: Jack D. ciężko chory na serce. Zadzwoniłem do niego. Jack D. powiedział: „Wpadnij do mnie”

Czwarta powieść z ellroy’owskiego cyklu „L.A. Quartet”. „White Jazz” z 1992 roku wieńczy dzieło w mistrzowskim stylu. Gęsta atmosfera policyjnego bezprawia lat pięćdziesiątych sięga zenitu. Proza Ellroya nie była jeszcze tak oszczędna w słowach. I tak brutalna.

David D. Klein, dowódca wydziału ds. przestępstw obyczajowych i hazardu Wydziału Policji Los Angeles. Ma za sobą karierę łamistrajka, bojówkarza i bezwzględnego egzekutora od brudnej roboty. Wykształcony prawnik jest przy okazji posiadaczem slumsów, w których czynsz ściąga nie zawsze tylko przy użyciu słowa. Dave nie stroni od zleceń mafii. Jest cenionym cynglem – bez emocji i współczucia wykonuje zlecenia każdego, kto dobrze zapłaci.

Zabójstwa, pobicia, przekupstwa, zapłaty, łapówki, szantaże. Wymuszenia czynszu, tortury, fucha łamistrajka. Kłamstwa, zastraszanie, złamane śluby, nie dotrzymane przysięgi, nie dopełnione obowiązki. Złodziejstwo, dwulicowość, chciwość, kłamstwa, zabójstwa, pobicia, przekupstwa, zapłaty, Meg…

Dave Klein nazywany „Egzekutorem” a czasem po prostu „Szkopem” nie ma złudzeń co do własnej osoby. Wplątany w środek rozpędzającej się spirali bezprawia i krzyżujących brudnych interesów zaczyna pękać. Krążące wokół rekiny. Dudley Smith, Edmund Exley, Meyer „Mickey” Cohen, Howard Huges. Plus prokuratorzy ostrzący sobie zęby na wysokie stołki i lokalni politycy zbijający fortunę udawaną troskę o obywateli. Nie ma odwrotu. Nie ma szansy na ratunek.

„White Jazz” czyta się na jednym wdechu. Proza Ellroya zmusza czytelnika do szaleńczej pogoni za uciekającymi wątkami i chaosem szczątkowych informacji. A przy tym szalenie sugestywna i przenosząca w lata 50-te niczym wehikuł czasu.

Oczy przywykły do ciemności – dostrzegłem butelkę burbona i kieliszek. Klapnąłem na krzesło, patrzyłem i słuchałem. Solówka na saksofonie – pohukiwanie / pobekiwanie / zawodzenie – nalałem sobie burbona, łyknąłem. Mocne – pomyślałem o Meg – pijący rodzice skutecznie zniechęcili nas do alkoholu. Błysk zapałki: pod sceną Tommy Kafesjian. Trzy głębsze, jeden po drugim – mój oddech dostosował się do muzyki.

 

 

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 6 lipca 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , , , , ,

W cieniu prawa – Remigiusz Mróz

Baron Henrik von Reigner twardą ręką rządzi swoim dziedzictwem. Hierarchia i tradycja wyznaczają codzienność w starej austriackiej rezydencji Raisental.

Do czasu. Ciszę poranka zaburza mrożące krew w żyłach odkrycie.

Panicz Julius został bestialsko zamordowany w swoim pokoju. Podejrzenie pada na jedynego obcego wśród służby. Pucybut Erik Landecki wypracował ledwie jeden dzień zanim policmajstrzy z nieodległego Zagobina zabrali go do lokalnego więzienia. Dla pogardzanego „Polaczka” droga stąd prowadzi tylko w jednym kierunku – na szubienicę.

Remigusz Mróz od nowa definiuje pojęcie retro-kryminału cofając się do początku XX wieku. W wydaniu Mroza kryminał noir osadza się w dusznej atmosferze arystokratycznego rodu galicyjskiego, gdzieś na obrzeżach cywilizacji. Podczas gdy w światowym Raisentalu parkuje jeden z pierwszych automobili, w sąsiedzkim Zagobinie wciąż panuje przysłowiowa galicyjska bieda.

Fajny klimat powieści zręcznie przykrywa niedoskonałości fabuły a zakończenie zadowoli każdego miłośnika kryminału.

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 14 czerwca 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , , ,

Blizna – Larry Sloman, Anthony Kiedis

W żyłach urodzonego w 1962 roku Anthonego Kiedisa płynie krew litewska, ale wśród przodków wokalista ma też Holendrów, Francuzów, Anglików i jak sam twierdzi kapkę genów mohikańskich. Najważniejszym pozostaje składnik zwany „Californiation”.

Biografię wokalisty RHCP wypełnia heroinowy odlot i pogoń za kolejnymi „miłościami życia”. Muzyki tu jak na lekarstwo, ale nie o proces muzycznych kreacji chodziło autorowi.

Jak wiele autobiografii samodestrukcyjncych rockmanów, opowieść Anthony’ego Kiedisa to historia z morałem. W tle dyskografia od muzycznego wygłupu w debiucie z 1984 roku, po multiplatynowy „Californication”.

Podobno dziś Anthony medytuje przed każdym występem i zdrowo się odżywia. Podobno.

 

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 29 Maj 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , , ,

Prosto do piekła – John Lefevre

Pracując  w słynnym Goldman Sachs pokonuje się dziennie wiele pięter pomiędzy parterem a szczytem nowojorskiego drapacza chmur.

Kolejne „small talki”, niewybredne o żarty kumplach z korpory i komentarze o robocie przy akompaniamencie muzyczki z windy natchnęły jednego z pracowników do założenia bloga. Założony dla zgrywu @GSElevator szybko stał się hitem w branży i sensacją poza nią.

Wyciekające przez anonimowy blog informacje z brzucha finansowej bestii wzbudziły niepokój i uruchomiły wewnętrzne śledztwo. Na próżno. Przez ponad trzy lata @GSElevator publikował bezczelne tweety obnażające bezwzględną diasporę kolesi w białych kołnierzykach.

Dochodzenie Goldman Sachs nie doprowadziło do zdemaskowania nielojalnego pracownika. Nic dziwnego, bo autor nigdy nie pracował dla tej instytucji. Zdemaskował się sam. Autorem konta z przeszło 600 tysiącami (!) followersów  okazał się Johnem Lefevre, pracownik Citygroup, były doradca inwestycyjny na rynkach azjatyckich.

„Prosto do piekła” pozwoliła zajrzeć czytelnikowi do kręgu zmanierowanych milionerów obracających światowym kapitałem. Choć u Lefevre nie brakuje scen zbieżnych z opowieścią Johna Belforta, prawdziwą bombą jest obnażenie stanu świadomości facetów w prążkowanych garniturach. Lektura obowiązkowa dla wszystkich wierzących w nieomylność doradców inwestycyjnych.

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 26 Maj 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , ,

Macbeth – Jo Nesbo

Macbeth, dowódca elitarnego oddziału policji spektakularnie rozprawia się z lokalnym gangiem „Nord Riders”. W przeciwieństwie do szefa policji Duncana, przybysza z odległego Capitolu, Macbeth ma doskonałe rozeznanie lokalnych układów, w których wszystkie nitki zbiegają się w rękach potężnego Hekate.

Ambicje policjanta rosną podsycane zręcznie przez Lady, właścicielkę kasyna i jego partnerkę. Wierny towarzysz Banquo pomaga szefowi dostać się na szczyt. Ale opętany żądzą antyterrorysta zatraca się w samo nakręcającej spirali zbrodni.

W ramach „Projektu Szekspir” największe nazwiska kryminału od nowa piszą klasyczne dzieła angielskiego dramaturga.

Klasyczny dramat w wydaniu Jo Nesbo jest bliski oryginałowi ale osadzenie go we współczesnym świecie przyniosło powiew świeżości opowieści z 1606 roku. Choć trudno tu o zaskoczenie, książka norweskiego pisarza trzyma w napięciu do końca.

 

 
Dodaj komentarz

Opublikował/a w dniu 18 Maj 2019 w literatura 2019

 

Tagi: , , , ,